5.12.04

Englyn y Sul - 05.12.2004

Mae'r englyn hwn yn o awdl fuddugol Elwyn Edwards yn Eisteddfod Genedlaethol Casnewydd 1988, Storm. Mae'r awdl yn hynod bersonol a theimladwy, gan son gyda chryn emosiwn am golli ei fam i gancr. Hwn yw un o uchelfannau'r awdl i mi, gan roi ias i lawr fy nghefn wrth ei darllen dro ar ôl tro.

Minnau a 'nhad yn gwadu - yn hyddysg,

ond gwyddem er hynny

am lid erch y cwmwl du

dan y cnawd yn cenhadu.


28.11.04

Englyn y Sul - 28.11.2004

Rydw i wedi dychwelyd, o'r diwedd, ac yn mynd i adfer yr hen drefn o englyn yr wythnos.

I dalu iawn am beidio rhoi englynion yma ers wythnosau, mae gen i ddau englyn yr wythnos hon. John Morris-Jones yw'r awdur ac mae'r englynion yn y traddodiad diarhebol, epgramatig. Dwi'n hoff o symlrwydd a neges oesol y ddau englyn.

Ieuenctid

Llawn hyder llon ydyw'r llanc, - syber yw

Yn ei asbri ieuanc;

Edrych am hoender didranc,

Heb un drwg, heb enw o dranc.

Henaint

"Henaint ni ddaw ei hunan"; - daw ag och

Gydag ef, a chwynfan,

Ac anhunedd maith weithian,

A huno maith yn y man.


2.11.04

Englynion Coll y Sul

Gan fy mod wedi bod i ffwrdd yn jolihoitian, mae'r ddau ddydd Sul diwethaf wedi pasio'n ddi-Englyn, ond peidiwch â phoeni, fe fydd trefn arferol Englyn y Sul yn cael ei ail-gynnau y penwythnos nesaf.

17.10.04

Englyn y Sul - 17.10.2004

Yn anffodus, dydw i ddim yn siwr o enw awdur yr englyn sydd gen i ar eich cyfer yr wythnos hon. Ymddangosodd yr englyn ar boster yn annog etholwyr i bleidleisio dros Mr Myddleton Biddulph a gyhoeddwyd gan Wasg Gee. Mae'r englyn yn y traddodiad 'gwael iawn', a'r unig englyn rwyf i wedi'i ddarllen ar yr odl 'awl'.

Miloedd ar filoedd rydd fawl, - i Biddulph

Ein pleidiwr rhyddgarawl

Na chwiliwn - honwn ein hawl

Ein GWRON sydd ragorawl.


10.10.04

Englyn y Sul - 10.10.2004

T Llew Jones ydi awdur Englyn y Sul yr wythnos hon, englyn sy'n dod o'r gyfrol 'Canu'n Iach'. Dwi'n hoff o'r sylw cynnil a phoenus o gywir sydd gan y bardd, gyda'r dweud yn hollol naturiol a'r gynghanedd yn llifo.

Dagrau

Ein tristau wna dagrau dyn - o wylio'n

Ei alar; ond wedyn

Y dwysaf anffodusyn

Yw'r hwn na all dywallt un.


3.10.04

Englyn y Sul - 03.10.2004

Englyn gan Elfed sydd gen i'r wythnos hon - englyn sy'n cael ei ddyfynnu gan Alan Llwyd yn y rhifyn diweddaraf o Barddas. Dwi'n hoff iawn o'r llinell olaf a sut mae'r englyn yn troi'n araf tuag at y diwedd.

Bore oes - O! mor brysur - y gwibia

Gobaith ar ei antur:

Canai lai pe gwelai gur

Y blodau dan y bladur.


26.9.04

Englyn y Sul - 26.09.2004

Englyn wedi'i fenthyg o furiau'r Annedd. Mei Mac sydd bia'r englyn. Fy rheswm am ddewis yr englyn hwn ydy'r sicrwydd yn y llinell olaf - mor syml, ond eto'n arbennig o effeithiol.

Yfory

Hwyrach y daw â gwrachod, - neu'n hwyrach

Daw â chariad hynod,

hwyrach y daw â Herod,

ond myn Duw y mae o'n dod.

Awelon

Dyma gopi ar-lein o "gerdd" fuddugol Aled Jones Williams am y goron yn Eisteddfod Tyddewi, 2002.

Yn bersonol, dydw i ddim yn meddwl llawer o'r gerdd.
Efallai mai fi sydd yn rhy dwp i ddeall mawredd y gerdd neu rywbeth tebyg, ond wrth drio edrych heibio 'gimics' y coma mewn bocs a llinellau yn siap giât, dydw i ddim yn cael fy effeithio gan y gerdd.

Fel dramodydd, mae Aled Jones Williams yn serenu - gweler archifau Sibrydion - ond, er nad ydw i'n agos at ei athrylith geiriol ef, dydw i ddim yn credu ei fod yn fardd o bell ffordd.